Başkasının İşlediği Suçu Üstlenmek Suç mu? Suç Üstlenme Suçu Nedir?

Gerçekte işlemediği bir suçu kendisinin işlediğini yetkili makamlara bildiren kişi hakkında suç üstlenme suçu gündeme gelebilir. Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen bu suçla, adli makamların yanıltılmasının ve gerçekte suçu işleyen kişinin soruşturma veya kovuşturmadan kurtarılmasının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır. Bu nedenle başkasını korumak amacıyla “suçu ben işledim” şeklinde gerçeğe aykırı beyanda bulunmak ceza hukuku bakımından sonuç doğurabilir.

Suç üstlenme bakımından kişinin gerçekte işlemediği bir suçu kendisinin işlediğini yetkili makamlara bildirmesi önemlidir. Arkadaş ortamında veya sosyal medyada söylenen her “suçu ben işledim” sözü otomatik olarak suç üstlenme kapsamında değerlendirilmez. Beyanın niteliği, kime yapıldığı ve adli makamları harekete geçirmeye elverişli olup olmadığı somut olayın özelliklerine göre incelenmelidir.

Uygulamada suç üstlenme; aile bireyini, arkadaşını veya başka bir kişiyi ceza soruşturmasından korumak amacıyla gündeme gelebilir. Örneğin bir suçun gerçek failini gizlemek amacıyla kolluk veya Cumhuriyet savcılığı nezdinde eylemi kendisinin gerçekleştirdiğini söyleyen kişinin durumu suç üstlenme hükümleri kapsamında değerlendirilebilir. Ancak kişinin olayın gerçek faili olması halinde kendi işlediği suçu kabul etmesi suç üstlenme anlamına gelmez.

Suç üstlenme ile iftira birbirinden farklı suçlardır. İftirada kişi, işlemediğini bildiği hukuka aykırı bir fiili başka bir kişiye isnat ederken suç üstlenmede gerçekte kendisinin işlemediği bir suçun faili olduğunu bildirir. Bu nedenle gerçeğe aykırı beyanın kimin üzerine yöneltildiği ve beyanla hangi sonucun amaçlandığı suçun hukuki niteliğinin belirlenmesinde önemlidir.

Gerçeğe aykırı şekilde suç üstlenilmesi, gerçek failin belirlenmesini güçleştirebilir. Bu nedenle yalnızca kişinin “suçu ben işledim” şeklindeki beyanı değil, olay yerindeki deliller, kamera görüntüleri, telefon ve iletişim kayıtları, tanık anlatımları ve diğer maddi deliller de değerlendirilir. Kişinin suçu üstlenmesinin gerçek faili korumaya yönelik olup olmadığı dosyanın bütünü üzerinden araştırılabilir.

Suç üstlenme suçunda bazı yakınlık ilişkileri bakımından kanunda özel bir düzenleme bulunmaktadır. Suçun üstsoy, altsoy, eş veya kardeşi cezadan kurtarmak amacıyla işlenmesi halinde verilecek cezada indirim yapılabileceği veya ceza vermekten vazgeçilebileceği öngörülmüştür. Ancak bu durum, yakın akrabanın işlediği suçun üstlenilmesinin her durumda hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.

Bir kişinin başlangıçta işlemediği bir suçu üstlendikten sonra gerçeği açıklaması halinde bu açıklamanın dosyaya etkisi olayın gerçekleşme biçimine göre değerlendirilmelidir. İlk beyan nedeniyle soruşturmanın ne ölçüde etkilendiği, gerçek fail hakkında işlem yapılmasının gecikip gecikmediği ve kişinin daha sonraki açıklamalarının mevcut delillerle uyumlu olup olmadığı önem taşıyabilir.

Suç üstlenme iddialarında kişinin yalnızca beyanına dayanılarak değerlendirme yapılması yerine, beyanın neden verildiği ve dosyadaki objektif delillerle örtüşüp örtüşmediği incelenmelidir. Suç üstlenme suçlamasıyla karşılaşan kişi bakımından da hangi sözlerin hangi makam önünde söylendiği, beyanın içeriği ve kişinin gerçekte suçla bağlantısının bulunup bulunmadığı birlikte değerlendirilmelidir.